पृथ्वीचे गुरुत्वाकर्षण आपल्याला जाणवत का नाही..???

 पृथ्वीचे गुरुत्वाकर्षण आपल्यावर लागू असते, मग ते गुरुत्वाकर्षण आपल्याला जाणवत का नाही..???

हा प्रश्न मला लहानपणी पडायचा आणि आपल्या पैकी बऱ्याच जणांना हा प्रश्न पडला असेल की , आपण ज्या पृथ्वीवर राहतो, त्या पृथ्वीचे गुरुत्वाकर्षण बल  हे आपल्याला सतत खेचत असते, मग तसे आपल्याला सतत जाणवत का नाही..?

गुरुत्वाकर्षण बल हे दोन वस्तूंचे "वस्तुमान" आणि त्यांच्यातील "अंतर" या दोन गोष्टीवर अवलंबून असते. पृथ्वीच्या तुलनेने आपण खूप लहान आहोत आणि आपले वस्तुमान पण खूप कमी आहे... आपण पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर आहोत. तसेच, पृथ्वीच्या जवळील वातावरणात जरी असलो, तरी पृथ्वीच्या केंद्रातून आपल्यावर सतत गुरुत्वाकर्षण शक्ती द्वारे पृथ्वीकडे खेचले जाते... 

पृथ्वीचे गुरुत्वाकर्षण बल हे आपल्यावर स्थिर (constant) प्रकारे सतत लागू असते.आपला जन्म पण पृथ्वीच्या वातावरणात झाला आहे. आपण जे काही दैनदिन आयुष्यात करतो, त्यात गुरुत्वाकर्षण आपल्या सोबत सतत असते,कारण आपण पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर आणि वातावरणात असतो.. गंमत म्हणून सांगायचं झालं तर, "तुम्हाला तुमची गर्लफ्रेंड जरी सोडून गेली किंवा बायकोने जरी घटस्फोट दिला, तरी गुरुत्वाकर्षण तुम्हाला कधीच सोडणारा नाही."😀

जीवन ,वाढ , तारुण्य आणि मृत्यू हे सर्व काही होत असताना पृथ्वीचे गुरुत्व हे सतत आपल्यावर लागू असते.. पृथ्वीचे गुरुत्वकर्षणचा प्रभाव पूर्ण कमी होण्यासाठी आपल्याला पृथ्वीचा कक्षेच्या बाहेर 15 लाख ते 20 लाख किलोमीटर दूर जावे लागेल..साधारण 3 लाख किमी अंतरावर चंद्र हा पृथ्वीभोवती प्रदक्षिणा करतो.. थोडक्यात, जन्मापासून मृत्यूपर्यंत आपल्यावर सतत गुरुत्वाकर्षण चा प्रभाव असल्याने आपल्या शरीराला त्याची "सवय" झाली आहे . आपले शरीर, शरीरातील अवयव ,रक्तवाहिन्या ,मांसपेशी , हाडे, सांधे,केस या सर्वांवर पृथ्वीच्या गुरुत्वाकर्षणाचा प्रभाव आहे.. तसेच, आपल्या शरीरावर तो समान पातळीवर लागू असतो.. शरीराच्या एका अवयवला वेगळे आणि दुसऱ्याला वेगळे ,असे कधीही होत नाही..

आपले ज्ञानेंद्रिय (senses) यांनी देखील या गुरुत्वशी जुळवून (adapt) घेतले आहे. त्यामुळे, गुरुत्वाकर्षण शक्ती ही सतत आपल्यावर लागू असताना पण ती आपल्याला जाणवत नाही.तसेच, आपण गुरुत्वाकर्षण बाबत कोणत्याही वस्तूशी (reference point) तुलना करू शकत नाही, कारण ज्या गोष्टी हे पृथ्वीच्या पृष्ठभाग आणि वातावरणात आहेत, त्या सर्व गोष्टीवर देखील गुरुत्व हे समान लागू असते.. 

जर आपण पृथ्वीच्या बाहेर दुसऱ्या ग्रहावर जाऊन आलो तर आपल्याला फरक जाणवेल..आपले शरीर हे पृथ्वीच्या बाहेरच्या अंतराळसाठी बनलेले नाही. मात्र, काही ठिकाणी आपल्याला त्याची जाणीव होते. उदा. तुम्ही लिफ्ट मध्ये असताना जर अचानक लिफ्टच्या वेगात बदल झाला,तर तुम्हाला काही क्षण त्याची जाणीव होईल.

डॉ अलोक कदम